محمد صادق على خان

101

مخازن التعليم ( فارسى )

بنوشند در تحريك باه مجرب است و مضر دل و حجاب و مصدع محرورين و مصلح او صندل و طباشير و قدر شربتش تا يك نيم مثقال و بدلش دارچينى و كبابه است خوخ به فارسى شفتالو و بهندى آرو نامند و بهترين او هلو است كه عبارت از آنچه گوشت او از دانه جدا شود در اول سرد و در دوم تر ملين و مسكن تشنگى و غليان خون و صفرا و بخارات حاره يابسه و جهت بدبوئى دهان و خشكى دماغ مفيد و در امزجه حاره معين باه و مشتهى طعام و آب نيم رطل او را شب گزارند تا صاف شود با شكر و ترنجبين و امثال آن دهند مسهل صفرا و جهت رفع اخلاط محترقه مفيد و مضر مرطوبين و اعصاب و مورث تپهائ مزمنه اگرچه بعد از يك ماه يا دو ماه باشد و مصلح او عسل و قسم دوم او كه كاردى نامند غليظتر و ديرهضم و با قوت قابضه و نفاخ و مورث قولنج و همچنين خام و تلخ او همين اثر دارد و آب برگ و شگوفه شفتالو به قدر دو وقيه با شكر جهت قتل كرم معده و حب القرع بسيار موثر و روغن دانه او جهت درد گوش و كرى آن و يك درهم از استخوان دانهء او جهت اسهال مجرب است خيارشنبر معرب خيارچنبر فارسى است و مغز فلوس نيز نامند و در هندى املتاس گويند و مستعمل مغز اوست شيرين و بدمزه و بدبو مىباشد در اول گرم و تر محلل و ملين و با ادويه مناسبه هر خلط مسهل آن و مسكن حدت خون و ملين سينه و مسهل برفق و بطئ العمل و جهت تحليل اورام باطنى و ظاهرى نافع و با تمر هندى مسهل صفرائ سوخته و با تربد مسهل بلغم و با بسفائج و آب شاهتره و آب برگ بيد و آب كاسنى مسهل سودا و جهت تفتيح سدهء جگر و درد آن و يرقان و تپهائ حاره و رفع سدهء امعا نافع و غرغره او به آب كشنيز سبز رادع خناق صعب و محلل آن و طلائ او جهت تليين صلابات مفيد و مضر معده و مغثى و مصلح او مصطگى و انيسون و مورث پيچش بسبب چسپيدن او بامعا و مصلح آن روغن بادام و قدر شربتش از پنج مثقال تا بست مثقال و بدلش سه وزن او مويز بيدانه و نيم وزن او ترنجبين فرسخ هشتم در حرف الدال المهملة دارصينى به فارسى دارچينى و بهندى دال‌چينى نامند